Mark Jan Smit, voorzitter CJB Overijssel:

We zijn een nieuw jaar ingetreden: 2011, het derde crisisjaar. De media zijn er nog steeds druk mee bezig. Berichtgevingen over crisis in de Eurolanden, werkloosheid, het einde  van de recessie in zicht, dan weer sombere prognoses over economische groei en werkgelegenheid.

De positie van de jongeren, maar natuurlijk ook van de oudere generaties, wordt er niet beter op. Maar ook de jongeren komen in verzet, zoals te zien was tijdens de studentendemonstratie van vorige week vrijdag, dat met 15 tot 20 duizend mensen een groot succes was. Laat dit het begin zijn!

Dagblad Trouw sloot het jaar 2010 af met een in het oog springend artikel, op Oudjaarsdag: “Een slecht jaar voor westerse illusies – Zelfs de Amerikanen zijn momenteel niet optimistisch – China, India en Brazilië nemen de fakkel over”. Maar is dat zo’n slecht teken?

Het westerse imperialisme, het roof-kapitalisme, alleen bedoelt om zoveel mogelijk winst te slaan uit ontwikkelingslanden, door hun dure leningen te verstrekken, door oneerlijke handel, door hun grondstoffen onder controle te krijgen (zoals Shell in Nigeria en de oliemaatschappijen in Irak) begint aan invloed te verliezen. Ontwikkelingslanden zien in dat de “hulp” van het rijke westen helemaal geen hulp is, dat deze hen alleen maar uitkleedt en afhankelijk maakt. Ze zien dat landen als China een hele andere benadering kiezen, meer op basis van gelijkwaardigheid en geen inmenging in elkaars binnenlandse aangelegenheden. Ik vind het niet gek dat deze aanpak veel ingang vindt in de derde wereld. Het is wat mij betreft een ontwikkeling die we alleen maar kunnen toejuichen!

De media ziet in dat de westerse dominantie - wat wij het westerse imperialisme noemen - haar langste tijd gehad heeft, of in ieder geval aan invloed begint te boeten. Dat blijkt dus ook uit het artikel van Trouw. Er zullen verschuivingen in het machtsevenwicht plaatsvinden en dat gaat ons allen direct of indirect raken. Laten we inzoomen op Nederland en met name op de positie van de jongeren.

Jongeren worden het hardst getroffen

Zelfs in de “goede” jaren, voor de crisis, was de jeugdwerkloosheid al hoog. Maar het zal niet verbazen dat deze gedurende de crisisjaren flink toegenomen is. Vergeleken met een totale werkloosheidspercentage van 5,5% in Nederland is de jeugdwerkloosheid (van jongeren tot 27 jaar) 11%(1). Kijken we naar de E.U.,  dan zien we dat de jeugdwerkloosheid gemiddeld 20% bedraagt, in Spanje zelfs een schrikbarende 43%!(2) Dat  Nederland er nog relatief goed lijkt uit te komen, komt door het hoge percentage uitzend- en deeltijdbanen in vergelijking met het buitenland.

En dan spreken we nog niet over het werk zelf. Jongeren met een vaste baan zijn schaars. Het zijn vooral flexkrachten: d.w.z. jongeren met een uitzendcontract, oproep/invalkrachten en tijdelijke  contracten van een jaar of minder. In 2010 is één op de drie werkende een flexwerker. Alles bij elkaar gaat het om een groep van ruim 2,5 miljoen mensen. En van deze groep is 65% onder de 35 jaar(3). Dat zegt dus wat over de hoeveelheid jongeren met flexibele contracten.  Jongeren vinden moeilijk volwaardig werk, een volwaardige vaste baan.

Dan maar langer naar school om met voldoende bagage de arbeidsmarkt te betreden. Maar juist studeren wordt steeds moeilijker gemaakt. De studiefinanciering is de afgelopen tien jaar al uitgekleed en deze staat verder onder druk. Deze dreigt te worden gekoppeld aan prestaties, als je niet snel genoeg afgestudeerd bent, of de opleiding voortijdig beëindigt, wordt je volledige studiefinanciering omgezet in een studieschuld.

Jongeren die net van de middelbare school komen, zijn zich nog volop aan het ontplooien. Een studiekeuze kan daarom onmogelijk definitief zijn. Het kan zijn dat de studie niet bevalt of niet aan je verwachtingen voldoet, of het niveau te hoog of te laag is. In dat geval moet er van studie gewisseld kunnen worden. Ook zijn er laatbloeiers die eerst een MBO –opleiding afronden om vervolgens door te stromen naar het HBO. Deze doorzetters moeten juist beloond worden. Maar wat wil dit kabinet? De overgang van het MBO- naar het HBO-onderwijs blokkeren. Verder wordt er gesproken over een sterke verhoging van het collegegeld en de afschaffing van de ov-studentenkaart is vrijwel non-stop aan de orde.

Kortom, je moet direct je goede studiekeuze maken want switchen is er niet meer bij. En je moet de vaart erin houden, want anders kun je de volledige studieperiode terugbetalen en een overstap van het MBO naar het HBO kun je wel vergeten. Door al dit soort maatregelen dreigt studeren weer alleen voor de elite weggelegd te zijn.

Opleiding afgerond, maar geen werk

Opleiding afgerond, aan het werk maar! Maar dat valt dus niet mee! Dat blijkt al uit de cijfers over jeugdwerkloosheid die ik net noemde. Ook jongeren met een goede opleiding hebben de grootste moeite om volwaardig en passend werk te vinden, laat staan de jongeren die minder geluk gehad hebben en laagopgeleid zijn gebleven.

Maar wat wordt de jongeren voorgespiegeld? Flexibele banen, jobhoppen, aan je carrière werken, en indien mogelijk je eigen baas worden als flitsende zzp-er, dat moet de nieuwe way-of-living zijn voor de werkende jongere. Een vaste baan en jaren voor dezelfde baas werken, dat is not-done! Dat past niet bij de huidige jongere generatie! Maar dat is natuurlijk vooral een voordeel voor de werkgevers die gemakkelijk aan goedkope flexkrachten kunnen komen en deze er zo weer uit kunnen donderen, als ze niet meer nodig zijn.

Dit was allemaal leuk en aardig, tot de huidige crisis ons weer met beide benen op de grond zette. De flexkrachten werden eruit gedonderd, de zzp-er kreeg geen opdrachten meer, weg carrière! En ook die flitsende retoriek is verdwenen. “Flexwerker wil liever een vaste baan”, kopt Trouw op 7 december jl. Dus toch!

En wat met al die jongeren die komende tijd hun opleiding afronden en geen werk kunnen vinden? Hoe lang gaat dit nog duren? De tijd schrijdt voort, de jongeren worden vanzelf ouder, ze demotiveren omdat ze geen werk vinden, hun kennis vervaagd, ze krijgen de nieuwste ontwikkelingen op hun vakgebied niet meer mee, en als de economie weer aantrekt en er weer meer vacatures ontstaan, staat er alweer een volgende groep jongeren klaar om deze in te vullen. Er dreigt dus een grote groep jongeren buiten de boot te vallen, en dat is zorgelijk. De kans is groot dat zij blijven steken in halve uitzendbaantjes met alle gevolgen van dien: slechte arbeidsvoorwaarden, geen doorbetaling van loon bij ziekteverzuim, en misschien wel het belangrijkste: geen pensioenopbouw! Daar staan de meeste jongeren niet bij stil en dat is niet vreemd natuurlijk want dat duurt nog zo lang, maar dat heeft wel veel gevolgen voor later!

Organisatie en actie!

Maar we gaan natuurlijk niet met de armen over elkaar de ontwikkelingen afwachten. Integendeel! Het afgelopen jaar hebben we al meerdere demonstraties en manifestaties van studenten en scholieren gezien, zij het dat deze nog klein waren. Maar als voorlopig klap op de vuurpijl kwamen vorige week vrijdag 15 tot 20 duizend studenten, scholieren en docenten naar Den Haag om te protesteren tegen de bezuinigingsmaatregelen in het onderwijs. Nederland heeft in vele jaren niet zo’n grote studentendemonstratie gekend. De Communistische Jongeren Beweging was uiteraard aanwezig.

Verder treden wij op in diverse studentenorganisaties, die de belangen van de studenten behartigen. Wij hebben niet de illusie om van iedereen communisten te maken, maar wij proberen hierin wel de problematiek in breder perspectief te plaatsen door deze te projecteren op de kapitalistische maatschappij. Hetzelfde doen wij in de vakbond en met name in activistische delen daarvan, zoals Bondgenootje. Bondgenootje wil van de vakbond weer een actieve bond maken en niet voor, maar mét de leden werken. De leden moeten zelf als een collectief strijden voor hun rechten en zich afvragen waarom de arbeidsomstandigheden soms zo slecht zijn. De CJB werkt actief mee in Bondgenootje.

Vorige week zaterdag heeft in Groningen het Werkende Helden Festival, georganiseerd door FNV Bondgenoten, plaatsgevonden, een inspirerende bijeenkomst van allerlei actieve mensen in en rondom de vakbond. De CJB was ook hierbij aanwezig en hielp mee in de organisatie. Onze aanpak begint zijn vruchten af te werpen. Meerdere, veelal jonge kaderleden en organizers van de bond, beginnen de systeemvraag te stellen, beginnen verder te kijken dan hun bedrijf of bedrijfstak en beginnen zich af te vragen of deze maatschappijorde nog wel voldoet. Bovendien kende 2010 enkele succesvolle stakingsacties, zoals bij de schoonmakers en in de distributiecentra van Albert Heijn, bedrijfstakken waarin juist die activistische vakbondskaders en organizers werken.

Afronding

Op deze weg moeten we verder gaan. Jongeren moeten zich verenigen in studenten- en scholierenorganisaties, en in de vakbonden. En de meest progressieve jongeren komen daarin vanzelf de CJB of onze partij tegen omdat wij aanwezig zijn in deze organisaties, en sluiten zich wellicht bij ons aan. Het kabinet Rutte I is nog niet klaar met ons. Het wordt steeds duidelijker waar dit kabinet naar toe wil en dat de werkende klasse, de studerende en schoolgaande jongeren de rekening hiervoor gepresenteerd krijgen. De retoriek van dit kabinet en hun eventuele opvolgers over het moeten bezuinigen, want het is crisis, zal niet lang meer geloofwaardig overkomen.

Er zal, en moet een tijd komen waarin blijkt dat de westerse illusies - die van de kapitalistische landen - slechts illusies blijken te zijn, dat deze niet meer te verwezenlijken zijn. De vrije-markt doctrine van het imperialistische westen kan niet langer ongestraft haar wil aan de wereld opleggen. De machtsverhoudingen zullen gaan verschuiven, er gaan zaken veranderen. Wij, de jongeren in de CJB en onze partij, moeten ervoor zorgen dat wij ons in het brandpunt van deze ontwikkelingen bevinden en ons socialistisch geluid luid laten weerklinken!

(1): http://www.kcco.nl/nieuws/2010/september/jeugdwerkloosheid

(2): http://wouterkoolmees.nl/news/item/congres_jeugdwerkloosheid/49

(3): www.fnv.nl/media/pdf/104182/Flexwerk_2010.pdf